Stadhuisplein van Valencia, bakermat van paella

Paella, de oorsprong en de ontwikkeling

Hoewel veel mensen denken dat paella overal in Spanje wordt gegeten, heeft paella zijn oorsprong oorsprong en ontwikkeling in Valencia, aan de oostkust van Spanje.

En nog steeds is Valencia dé stad waar men apetrots is op de paella. Je zult het hier dan ook overal op de menukaart tegenkomen. Uiteraard alleen met authentieke ingrediënten!


UK Flag Icon for Paella-info.com English Version – Paella, the origin, and development


Inhoud


De oorsprong van het woord ‘paella’

Over het ontstaat van het woord paella gaan verschillende verhalen de rondte. We nemen de drie verhalen die het meest voorkomen even met je door.

Kliekjes van de Moorse Koningen

Over het ontstaan van het gerecht paella zelf bestaat een oud verhaal. Dit is gebaseerd op een gewoonte uit de 8e eeuw.

Moorse koningen, in die tijd aan de macht in grote delen van Spanje, lieten na hun maaltijd regelmatig kliekjes rijst, kip en groenten over.

Hun knechten namen deze restanten vervolgens mee naar huis om er thuis een maaltijd mee te maken.

Het verhaal gaat dan ook de rondte dat het woord ‘paella’ afkomstig is van het Arabische woord ‘baqiyah’: restanten.

De pan aan de basis van het woord ‘paella’

Een andere theorie is dat het woord paella van de naam van de pan komt waarin het gemaakt wordt.

Namelijk de Latijnse term ‘patella’, een vlakke plaat waarop offers aan de goden werden gebracht.

Paella is uit liefde ontstaan

De derde theorie is zeker ook de meest romantische versie.

Daarin wordt namelijk aangegeven dat het woord ‘paella’ een verbastering is van de woorden ‘para ella’. Dit betekent ‘voor haar’ in het Spaans en duidt erop dat de mannen het gerecht vaak voor hun vrouwen bereiden.

Een mooie gedachte!

Slakken en konijn

Hoewel de theorie van de Moorse bedienden die de restanten van de koninklijke buffetten gebruikten een leuke is, weten we zeker dat de moderne paella pas halverwege de negentiende eeuw is ontstaan.

De huidige paella is ontstaan in het gebied rondom het zoetwatermeer van Albufera, onder de rook van Valencia.

Tijdens de lunch zouden de werknemers in de rijstvelden de rijstschotel in een platte pan boven een vuur maken.

Ze vermengden de paella rijst met alles wat ze maar konden vinden, zoals slakken en lokale groenten.

Bij speciale gelegenheden werden exclusievere ingrediënten als konijn en later ook kip toegevoegd. Hierdoor is de authentieke paella ontstaan.

Gecombineerd erfgoed van Romeinen en Moren

In Valencia waren het eerst de Romeinen die irrigatie introduceerden. Enkele eeuwen later waren het de Arabische Moren die de rijst meenamen en gingen verbouwen.

Dit gebeurde rond het grote zoetwatermeer van Albufera, even ten zuiden van de stad Valencia.

Tot op de dag van vandaag komt de beste en meest authentieke paella nog steeds uit de regio Valencia.

Moren introduceren de rijstteelt

De Moren begonnen rond de tiende eeuw met rijstteelt in, het destijds islamitische, Spanje.

Vanaf die periode maakten de Valencianen vaak ovenschotels van rijst, vis en specerijen. Meestal voor familie- en religieuze feesten.

Het gebruik van rijst werd zo al vroeg een vast onderdeel binnen de Spaanse keuken.

Vanaf de vijftiende eeuw werd het gebruikelijk voor koks om rijst te combineren met groenten, bonen en droge kabeljauw (bacalao).

Aan de oostkust van Spanje werd rijst overwegend samen met vis gegeten.

Watermuisvlees en boterbonen

In de achttiende eeuw gebruikten de Valencianen grote pannen om rijst te koken.

Dit gebeurde vaak bij speciale gelegenheden, in de open lucht en tussen de sinaasappelbomen.

Vlees van de zogenaamde watermuis (muskusrat) was een veelvoorkomend ingrediënten van de vroege paella. Vaak samen met paling en boterbonen (garrofons).

Tegenwoordig zit er gelukkig geen watermuizenvlees meer in paella!

Aanzet tot de moderne paella

Aan het eind van de negentiende eeuw nam de levensstandaard toe in Spanje.

Deze ontwikkeling bood meer mensen de mogelijkheid tot het ondernemen van uitstapjes naar ‘el campo’. Het platteland!

Deze ontwikkeling leidde ook tot een verandering in de ingrediënten van de paella. In plaats van watermuizenvlees gebruikte men steeds vaker konijn, kip, eend en soms slakken.

Het gerecht werd zo populair dat een lokale Spaanse krant in 1840 voor het eerst het woord ‘paella’ gebruikte om naar het recept te verwijzen in plaats van naar de pan.

Wil jij zelf een keer een paella maken of denk je erover om een liefhebber een paella pan cadeau te doen? Wij hebben een aantal geschikte en kwalitatief goede paella pannen voor je op een rijtje gezet. Al deze pannen kun je rechtstreeks bij Amazon bestellen en worden snel bij je thuis afgeleverd.

Authentieke en oorspronkelijke ingrediënten van Paella Valenciana

De meest gebruikte, complete ingrediëntenlijst van eind negentiend eeuw was:

  • Paella rijst
  • Kip
  • Konijn
  • Garrofons (grote witte bonen)
  • Ferraura (Valenciaanse snijbonen)
  • Tomaat
  • Saffraan
  • Zout
  • Olijfolie
  • Water

Dit zijn tot op de dag van vandaag de 10 ingrediënten voor een authentieke paella!

Het gaat zelf zo ver dat het recept voor authentieke Paella Valenciana enkele jaren geleden een beschermde status heeft gekregen.

Dit betekent dat een paella uitsluitend de titel Paella Valenciana mag krijgen als alle genoemde ingrediënten in het gerecht zijn verwerkt.

Beschermen van authentieke paella

Een aantal chefs van bekende paella restaurants uit de regio Valencia heeft een stichting onder de naam Wikipaella opgericht.

Met deze stichting wil men misverstanden de wereld uit helpen en zorgen dat de juiste kennis over paella gedeeld wordt. Dit om het cultureel erfgoed van de regio Valencia te beschermen.

Met andere woorden: don’t mess with paella!

Verspreiding van Paella naar andere gebieden

Aan de Middellandse Zeekust gebruikte men vaak zeevruchten en vis in plaats van vlees en bonen.

Hoewel ook deze ingrediënten worden als authentiek gezien, mag het gerecht de naam Paella Valenciana niet meer dragen.

Als de zeevruchten in de schaal of schelp verwerkt worden, zie je dit gerecht vaak op de menukaart staan onder de naam Paella de Marisco.

Zijn de schalen en schelpen verwijderd dan wordt de naam Arroz Senyoret meestal gebruikt.

Exotische varianten

Gedurende de twintigste eeuw werd paella steeds populairder en verspreidde het zich verder binnen Spanje, en uiteindelijk ook over de grens.

Deze ontwikkeling heeft ervoor gezorgd dat het aantal varianten enorm is toegenomen en men vaak niet meer precies weet wat nou de échte paella is.

Op veel plaatsen is het gerecht veranderd van een eenvoudig, maar oh zo lekker, boerengerecht naar culinaire hoogstandjes. Vaak aangekleed met exotische ingrediënten als een breed scala aan zeevruchten, verschillende soorten vlees of worst en veel verschillende kruiden.

Mede door deze ontwikkeling staat paella de meeste Nederlanders bekend als een gerecht met mosselen, garnalen en inktvis.

Voor de beste authentieke paella kom je echter nog altijd in het Spaanse Valencia uit. Hier wordt veelal de traditionele variant met de vaste lijst aan ingrediënten bereid.

Lees meer over Albufera, Paella rijst of het authentieke paella recept

Wil jij meer lezen over de rol van het zoetwatermeer van Albufera in de ontwikkeling van paella? In het artikel over dit bijzondere natuurgebied vind je het hele verhaal.

Welke soorten paella rijst er precies zijn en waarom deze wezenlijk anders zijn dan andere rijstsoorten leggen we je uit in het artikel over paella rijst.

Authentieke Paella Valenciana maak je met slechts 10 ingrediënten. Welke het precies zijn en waarom dit voor de Valencianen een serieuze zaak is lees je hier


.